Trang chủ \ Chuyên mục \ Ứng dụng KH&CN \ Hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa trên đường xuất khẩu
 
Hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa trên đường xuất khẩu In Email
Thứ năm, 15/4/2010 08:23

Không phải ngẫu nhiên mà ở Philippine người ta gọi cây dừa là “cây của sự sống”. Ở Mã Lai, dừa được gọi là “cây có ngàn công dụng”. Còn ở xứ dừa của Việt Nam, dừa có đến 1001 công dụng. Qua những bàn tay khéo léo, từ thân cây dừa, gáo dừa, trái dừa, vỏ dừa, chà dừa, cọng dừa, nan dừa… kể bao nhiêu cho hết những mặt hàng thủ công mỹ nghệ đã ra đời. Từ đồ dùng trong nhà bếp, bàn ăn, phòng ngủ, phòng khách, lược cho phái đẹp, gậy cho người già cho đến những đồ vật biểu tượng mang tính nghệ thuật, thẩm mỹ và đậm chất triết lý Phương Đông.

 

Ảnh: C.Trúc  

Ngày nay, những sản phẩm này của Bến Tre đã được xuất khẩu sang các nước Trung Quốc, Đài Loan, Campuchia, Lào và nơi xa hơn là Mỹ, Pháp, Canada, Úc… Giá trị kinh tế của hàng thủ công mỹ nghệ dừa mang lại lợi ích ngày càng đáng kể cho người lao động như giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần làm giàu cho quê hương.

  

Những doanh nghiệp xuất khẩu đầu tiên

 

Bến Tre hiện có đến hàng chục cơ sở làm thủ công mỹ nghệ có tầm cỡ và sản phẩm xuất khẩu đi nhiều nước của Châu Á, Châu Âu và Châu Mỹ như Công ty TNHH Thanh Bình, cơ sở Hưng Tiến, Trần Ngọc Tuấn, Phúc Sang (Châu Thành), cơ sở thủ công mỹ nghệ Trường Ngân, doanh nghiệp tư nhân Yên Thạnh, Thành Mỹ (thành phố Bến Tre), Mỹ nghệ Thanh Liêm (Mỏ Cày Nam), Thanh Nhàn (Giồng Trôm)… Ngoài ra, còn có loại hình doanh nghiệp hợp tác xã được thành lập tại Phước Long (Giồng Trôm) và Bến Tre (Quới Điền-Thạnh Phú). Mỗi cơ sở trên lại có đến hơn chục vệ tinh khác đang hoạt động rải rác đều khắp các huyện.

  

Nhưng nói đến nghệ thuật hóa thân dừa thành những vật thể sống động với muôn hình vạn trạng, trước hết phải kể đến một trong những đơn vị có công đầu là Trường Ngân với chiếc giỏ xách bằng cọng lá dừa (thay cho các nguyên liệu mây, tre). Sản phẩm ra đời vào năm 1987. Một hôm, tình cờ Ô. Trịnh Văn Y-Phó Chủ tịch UBND tỉnh bấy giờ đến thăm và nhìn thấy đã trao đổi với Ô. Trường Ngân: “Đây là tài sản trí tuệ của Bến Tre, anh phải giữ gìn và phát huy, chúng tôi sẽ ủng hộ”. Câu nói đó có giá trị đánh dấu thành công bước đầu của ông nói riêng và của ngành sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa nói chung! 

 

Người dân từ các nơi hay tin đã đổ về cơ sở của ông để học miễn phí cách đan giỏ. Đặc biệt là bà con xã Hưng Phong, Phước Long (Giồng Trôm) hiện đã phát triển nghề thành làng nghề đan giỏ bằng cọng lá dừa. Mặt hàng này được tiêu thụ trong nước, đến năm 1994, nó chính thức được xuất khẩu sang Đài Loan. Loại hình sản xuất này được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn giúp nhân dân hai xã dần xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và tạo thu nhập cho cả ngàn lao động địa phương. Ô. Nguyễn Văn Chiến-Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Hưng Phong cho biết, cứ 1 tấn cọng dừa có thể làm nên 7 ngàn chiếc giỏ. Các mặt hàng này ngày càng được thị trường ưa chuộng bởi có công dụng thay thế bao bì bằng nhựa, góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng. Vì thế, hàng năm, hợp tác xã có đến hàng triệu sản phẩm được chuyển qua trung gian để xuất khẩu.

 

 

Tưởng tượng ra được mẫu nào, kể cả thấy trong phim ảnh, hoạt họa, báo chí là các “nông dân khéo tay” quyết mài mò, đẻo gọt để chế tác nên hàng trăm mẫu sản phẩm độc đáo bằng dừa, thay cho các loại nguyên liệu khác như gỗ rừng, nhựa, nhôm, sành. Nguồn sản phẩm dừa là vô tận bởi người sản xuất sáng tạo và còn dựa trên ý tưởng phát huy giá trị sử dụng của chúng trong sinh hoạt thường ngày, từ đồ dùng nhà bếp đến dụng cụ văn phòng, đồ chơi trẻ em, trang trí nội thất, xây nhà…  

 

Qua tìm hiểu nhu cầu thị trường, hầu hết các cơ sở đều có nhận định xu hướng ngày nay, đồ mộc ngày càng chiếm một vị trí nhất định thay cho sản phẩm công nghiệp nhựa. Đặc biệt với gỗ dừa vừa có nét độc đáo hơn những loại cây gỗ khác bởi nó có sớ, vân đặc trưng không thứ nào có thể thay thế được; vừa là biểu tượng của một xứ sở đáng tự hào, có ý nghĩa gắn liền với con người Bến Tre cả xưa và nay. Mặt khác, sản phẩm còn mang tính nghệ thuật cao nên trị giá của chúng có thể lên đến hàng chục triệu đồng/sản phẩm.

  

Chất lượng hàng thủ công mỹ nghệ

Mô hình kinh tế được nhân rộng trong nông thôn đã góp phần thực hiện chủ trương “Ly nông bất ly hương”. Song, vì đa phần những người thợ xuất thân từ nông dân tranh thủ thời gian lao động nhàn rỗi để kiếm thêm thu nhập nên còn nhiều hạn chế trong việc ý thức, tác phong lao động. Hơn nữa, thái độ dễ hài lòng, thỏa mãn với kết quả đạt được lâu ngày dẫn đến uy tín của cơ sở và trình độ tinh xảo sản phẩm ngày bị mai một, giá trị sản phẩm trên thị trường cũng bị giảm sút. Đây là nguyên nhân khiến không ít các nhà kinh doanh ái ngại đặt hợp đồng xuất khẩu lâu dài với nhiều cơ sở sản xuất nhỏ lẻ trên địa bàn.     

                             

Chủ cơ sở Trường Ngân thì cho rằng người lao động vẫn còn quan niệm đây là việc “làm thêm” nên ít đầu tư vào hoạt động quản lý, kế hoạch phát triển, học tập nâng cao tay nghề, áp dụng công nghệ máy móc vào một số khâu đơn giản trong sản xuất để tiết kiệm nhân công, nâng cao sản lượng trong cùng một đơn vị thời gian.  

 

Mặt khác, tuy thị trường nước ngoài đang tiêu thụ từ 70 đến 80% sản lượng hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa của Bến Tre nhưng phần đông người sản xuất và các thương nhân chân chính đang rất lo ngại “Thị trường thì mênh mông mà nguồn chưa ổn định, xét về chất lượng cả số lượng”. Xuất phát từ sự cạnh tranh chưa lành mạnh của một số cơ sở sản xuất, giá thành sản phẩm được đẩy xuống thấp hơn so với thị trường. Từ đó kéo theo chất lượng sản phẩm giảm. Những biểu hiện của các mặt hàng kém chất lượng như: nhanh chóng bị nấm móc, gãy đổ, bung, xúc… Hơn nữa, với tâm lý người mua chưa có kinh nghiệm, hoặc mua theo kiểu chụp giựt để khi xuất khẩu sẽ sinh lợi cao hẳn sẽ chọn hàng giá rẻ mà không quan tâm về độ bền, độ tinh xảo của sản phẩm. Chủ cơ sở Mỹ nghệ Thanh Liêm thật sự lo ngại cho ngành sản xuất cũng như thị trường của ngành hàng này trong vài năm nữa nếu để tình trạng như thế kéo dài. Như vậy, cách duy nhất để thu hút và “giữ chân” khách hàng lâu dài của cơ sở là cùng chấp nhận bán với giá rẻ để tiêu thụ được hàng hóa nhưng cũng vừa cố gắng đảm bảo chất lượng hàng hóa để xây dựng uy tín và sáng tạo nhiều mẫu mới mang tính độc quyền của cơ sở nhằm hấp dẫn người mua.

 

 

Về khách quan, việc khai thác các thứ phẩm từ dừa chưa theo quy hoạch nên cùng lúc không thể cung cấp đủ nguyên liệu sản xuất ra số lượng sản phẩm cho các hợp đồng lớn. Tuy nhiên, trong tương lai nguyên liệu sẽ không thiếu vì dừa đã qua rồi điệp khúc trồng-chặt bỏ. Quan trọng là các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần ý thức đứng vững trên đôi chân của chính họ. Người lao động cần thay đổi tác phong lao động cũng như ý thức trong ngành nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Việc sản xuất không chỉ mỗi niềm đam mê là đủ mà cần đầu tư hơn về khả năng thương mại để kích thích hiệu quả kinh tế của ngành nghề kinh doanh ngày càng vươn xa hơn.       

Cẩm Trúc

 
 

Thông Tin Đối tác

MayNongNghiep